Standardy OchronyMałoletnich

§ 1. Podstawa prawna i cel

1. Niniejsze Standardy Ochrony Małoletnich (dalej: „Standardy”) wprowadza się w OSK TOP LEVEL Daniel Machowików (dalej: „OSK” lub „Ośrodek”) z siedzibą w Rzeszowie, ul. Miła 52F/12, 35-314 Rzeszów, na podstawie:

1. ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 560, z późn. zm.), w szczególności art. 21, art. 22b i art. 22c;
2. ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606), tzw. „ustawy Kamilka”;
3. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210, z późn. zm.), w tym przepisów dopuszczających rozpoczęcie szkolenia przed osiągnięciem pełnoletności;
4. ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (w szczególności art. 240 – obowiązek zawiadomienia o przestępstwie) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (art. 304 – społeczny obowiązek zawiadomienia);
5. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (art. 572 – obowiązek zawiadomienia sądu opiekuńczego);
6. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (procedura „Niebieskie Karty”);
7. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO);
8. Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 20 listopada 1989 r.

2. Celem Standardów jest zapewnienie każdej osobie małoletniej uczestniczącej w szkoleniu, zajęciach lub innej działalności OSK bezpieczeństwa, poszanowania godności i ochrony przed wszelkimi formami krzywdzenia, a także wyposażenie personelu w jasne zasady postępowania i procedury reagowania.

3. W OSK szkolą się osoby małoletnie: kurs kategorii B może rozpocząć osoba, która ukończyła 17 lat i 9 miesięcy (nie wcześniej niż 3 miesiące przed osiągnięciem minimalnego wieku 18 lat). Charakter szkolenia praktycznego – wielogodzinny kontakt instruktora z kursantem w pojeździe, w relacji jeden na jeden – wymaga szczególnej dbałości o bezpieczne relacje.

§ 2. Zakres stosowania i definicje

1. Standardy obowiązują cały personel OSK i mają zastosowanie do wszystkich form działalności Ośrodka, w których uczestniczą lub mogą uczestniczyć małoletni: zajęć teoretycznych (stacjonarnych i zdalnych), szkolenia praktycznego w pojeździe, egzaminów wewnętrznych, obsługi w biurze, komunikacji telefonicznej i elektronicznej, działań promocyjnych (w tym spotkań w szkołach) oraz komunikacji w mediach społecznościowych OSK.

2. Ilekroć w Standardach mowa o:

1. małoletnim – rozumie się przez to każdą osobę, która nie ukończyła 18. roku życia;
2. personelu – rozumie się przez to właściciela (kierownika) OSK, instruktorów nauki jazdy, wykładowców, pracowników biura oraz każdą inną osobę wykonującą zadania na rzecz OSK na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, współpracy B2B, wolontariatu lub praktyki, niezależnie od tego, czy ma bezpośredni kontakt z małoletnimi;
3. kierowniku OSK – rozumie się przez to osobę prowadzącą Ośrodek (właściciela) lub osobę przez nią wyznaczoną do kierowania Ośrodkiem;
4. opiekunie – rozumie się przez to rodzica, opiekuna prawnego lub opiekuna faktycznego małoletniego;
5. osobie odpowiedzialnej – rozumie się przez to osobę wskazaną w § 3;
6. krzywdzeniu małoletniego – rozumie się przez to popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę małoletniego przez jakąkolwiek osobę, w tym członka personelu lub opiekuna, albo zagrożenie dobra małoletniego, w tym jego zaniedbywanie; obejmuje w szczególności:
   • przemoc fizyczną – każde celowe działanie powodujące ból lub uraz (bicie, szarpanie, popychanie, ciągnięcie za włosy, uderzanie w ręce lub nogi „za błąd” w trakcie jazdy);
   • przemoc psychiczną – poniżanie, wyśmiewanie, zastraszanie, krzyk, wulgaryzmy, szantaż emocjonalny, izolowanie, nadmierną krytykę uderzającą w godność;
   • przemoc seksualną / wykorzystanie seksualne – każde zaangażowanie małoletniego w aktywność seksualną, w tym komentarze, żarty, propozycje, dotyk, pokazywanie treści seksualnych, nagabywanie (także przez Internet);
   • zaniedbanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb małoletniego, w tym narażanie jego zdrowia lub życia (np. prowadzenie zajęć przez osobę pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, pozostawienie małoletniego bez opieki w niebezpiecznym miejscu);
   • przemoc rówieśniczą – krzywdzenie małoletniego przez innego małoletniego (dokuczanie, wykluczanie, poniżanie, przemoc fizyczna, cyberprzemoc);
7. zgodzie opiekuna – rozumie się przez to zgodę co najmniej jednego z rodziców lub opiekuna prawnego, wyrażoną w formie pisemnej lub dokumentowej (np. e-mail);
8. danych osobowych – rozumie się przez to dane w rozumieniu RODO.

§ 3. Osoby odpowiedzialne

1. Osobą odpowiedzialną za wprowadzenie i stosowanie Standardów, przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletnim, prowadzenie interwencji, składanie zawiadomień do organów, przygotowanie personelu oraz przegląd Standardów jest kierownik OSK:

2. W przypadku gdy zgłoszenie dotyczy osoby odpowiedzialnej, zgłoszenia przyjmuje i przekazuje właściwym organom każdy inny członek personelu, a małoletni lub opiekun mogą zgłosić zdarzenie bezpośrednio do Policji, prokuratury lub sądu opiekuńczego (wykaz instytucji – § 10 i Załącznik nr 7). Żadne postanowienie Standardów nie ogranicza prawa małoletniego ani opiekuna do samodzielnego zawiadomienia organów.

3. Jeżeli OSK zatrudnia lub angażuje więcej niż jedną osobę, kierownik OSK może wyznaczyć na piśmie dodatkową osobę odpowiedzialną (zastępcę) i wskazać podział zadań. Aktualny wykaz osób odpowiedzialnych z podziałem obowiązków stanowi Załącznik nr 9 i jest wywieszony w biurze OSK obok Standardów.

§ 4. Bezpieczna rekrutacja i weryfikacja personelu

1. Przed dopuszczeniem jakiejkolwiek osoby do pracy lub innej działalności związanej ze szkoleniem, edukacją lub opieką nad małoletnimi kierownik OSK ma obowiązek (art. 21 ustawy):

1. uzyskać informację, czy dane tej osoby są zamieszczone w Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie (Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, rps.ms.gov.pl); wydruk z Rejestru dołącza się do dokumentacji;
2. odebrać od tej osoby zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX (przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu) i XXV (przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności) Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego;
3. odebrać oświadczenie o państwie lub państwach zamieszkiwania w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Rzeczpospolita Polska i państwo obywatelstwa (Załącznik nr 2);
4. jeżeli osoba zamieszkiwała w innym państwie – odebrać informację z rejestru karnego tego państwa, a jeżeli państwo to nie prowadzi rejestru lub nie wydaje takich informacji – oświadczenie o niekaralności złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (Załącznik nr 2);
5. w przypadku obywateli innych państw – odebrać informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa.

2. Weryfikacji podlega także osoba prowadząca OSK, jeżeli samodzielnie prowadzi szkolenie małoletnich. Dokumenty z weryfikacji własnej kierownik OSK przechowuje na zasadach określonych w ust. 5.

3. Niezależnie od powyższego każdy instruktor nauki jazdy musi spełniać wymagania ustawy o kierujących pojazdami: posiadać wpis do ewidencji instruktorów i ważną legitymację instruktora, aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne oraz nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wskazane w tej ustawie. Kierownik OSK weryfikuje te dokumenty przed dopuszczeniem instruktora do zajęć i ponownie po upływie ich ważności.

4. Rozmowa rekrutacyjna obejmuje przedstawienie Standardów i uzyskanie od kandydata deklaracji ich stosowania. Kierownik OSK może żądać referencji z poprzednich miejsc pracy z małoletnimi.

5. Dokumenty z weryfikacji (wydruk z Rejestru, zaświadczenie KRK, oświadczenia) przechowuje się w aktach osobowych lub w odrębnej, zabezpieczonej teczce personelu przez okres współpracy oraz 3 lata po jej zakończeniu, z zachowaniem wymogów RODO. Weryfikację w Rejestrze powtarza się nie rzadziej niż co 2 lata oraz każdorazowo przy podjęciu uzasadnionych wątpliwości.

6. Dopuszczenie do pracy osoby bez przeprowadzenia weryfikacji jest niedopuszczalne. Osoba figurująca w Rejestrze lub skazana za przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie może być dopuszczona do jakiejkolwiek działalności z udziałem małoletnich w OSK.

§ 5. Zasady bezpiecznych relacji personel – małoletni

5.1. Zasady ogólne

1. Personel traktuje każdego małoletniego z szacunkiem, cierpliwością i uwzględnieniem jego indywidualnego tempa nauki, poziomu stresu i potrzeb. Nikt nie jest faworyzowany ani dyskryminowany ze względu na płeć, pochodzenie, wygląd, wyznanie, orientację, niepełnosprawność, sytuację rodzinną lub materialną.
2. Personel jest świadomy nierówności sił między dorosłym instruktorem a małoletnim kursantem i nie wykorzystuje swojej pozycji (w tym wpływu na przebieg kursu, ocenę postępów czy termin egzaminu) do uzyskania jakichkolwiek korzyści osobistych.
3. Personel prowadzi zajęcia wyłącznie w stanie trzeźwości i bez wpływu środków odurzających. Zabronione jest palenie tytoniu i e‑papierosów w pojeździe szkoleniowym w obecności małoletniego.
4. Personel nie proponuje małoletnim alkoholu, tytoniu, e‑papierosów ani żadnych środków psychoaktywnych i nie toleruje ich używania przez małoletnich podczas zajęć.

5.2. Komunikacja z małoletnim

1. Instruktor komunikuje się spokojnie, rzeczowo i z szacunkiem – także wtedy, gdy kursant popełnia błąd stwarzający zagrożenie na drodze. Stanowcze polecenie („hamuj!”, „stop!”) jest dopuszczalne i konieczne, ale nie może przeradzać się w krzyk, obrażanie ani ośmieszanie.
2. Niedopuszczalne są: wulgaryzmy, wyzwiska, poniżające określenia, wyśmiewanie, sarkazm uderzający w godność, groźby, zastraszanie („nie zdasz”, „szkoda na ciebie czasu”), komentarze na temat wyglądu, ciała, ubioru, sytuacji rodzinnej, a także żarty, aluzje i pytania o tematyce seksualnej lub intymnej.
3. Instruktor nie porusza z małoletnim tematów prywatnych wykraczających poza szkolenie (życie uczuciowe, seksualność, problemy rodzinne), chyba że małoletni sam sygnalizuje potrzebę pomocy – wówczas stosuje się § 9.
4. Błędy omawia się w sposób konstruktywny: co się stało, dlaczego, jak zrobić to poprawnie następnym razem.

5.3. Kontakt fizyczny

1. Specyfika szkolenia praktycznego wymaga w sytuacjach zagrożenia natychmiastowej reakcji instruktora. Dozwolone i konieczne są:

• użycie dodatkowego układu hamulcowego i sprzęgła po stronie instruktora;
• chwycenie kierownicy lub skorygowanie toru jazdy, gdy kursant nie panuje nad pojazdem;
• zaciągnięcie hamulca postojowego;
• wskazanie ręką elementu sterowania (bez dotykania kursanta) lub – po uprzedzeniu – krótkie naprowadzenie dłoni kursanta na dźwignię zmiany biegów podczas pierwszych jazd;
• pomoc w zapięciu pasa, ustawieniu fotela lub lusterek – na prośbę kursanta lub po uprzedzeniu;
• udzielenie pierwszej pomocy.

2. Każdy kontakt fizyczny konieczny ze względów bezpieczeństwa powinien być, o ile to możliwe, poprzedzony słownym uprzedzeniem, a po zdarzeniu krótko wyjaśniony („musiałem chwycić kierownicę, bo…”).

3. Zabroniony jest każdy inny kontakt fizyczny, w szczególności: dotykanie ud, kolan, pleców, brzucha, włosów, twarzy, karku; przytulanie; „poklepywanie”; masowanie; łaskotanie; siadanie blisko w sposób powodujący kontakt ciał; pocałunki; jakikolwiek dotyk o charakterze seksualnym lub mogący być tak odebrany; kontakt fizyczny stosowany jako kara.

4. Instruktor uczy manewrów słowem i demonstracją, nie poprzez „prowadzenie” dłoni kursanta, jeżeli nie jest to konieczne. Jeżeli kursant sygnalizuje dyskomfort – instruktor natychmiast przerywa kontakt.

5.4. Szkolenie w pojeździe (relacja jeden na jeden)

1. Jazdy odbywają się wyłącznie w terminach ustalonych i odnotowanych w karcie przeprowadzonych zajęć, na trasach szkoleniowych i egzaminacyjnych. Instruktor nie zmienia trasy w celu odwiedzenia miejsc prywatnych (dom instruktora, posesje znajomych), nie „załatwia po drodze” spraw prywatnych z udziałem małoletniego.
2. Przerwy w zajęciach odbywają się w miejscach publicznych (parkingi, stacje paliw, place manewrowe).
3. Instruktor nie przewozi małoletniego poza czasem szkolenia, nie odwiedza go w domu i nie zaprasza do swojego domu ani do miejsc prywatnych. Nie spotyka się z małoletnim poza zajęciami bez wiedzy i zgody opiekuna.
4. Miejsce rozpoczęcia i zakończenia jazdy (biuro OSK, plac manewrowy, miejsce zamieszkania lub szkoła kursanta) ustala się z małoletnim i jego opiekunem z wyprzedzeniem. Opiekun ma prawo wiedzieć, gdzie i kiedy odbywa się każda jazda.
5. Opiekun małoletniego ma prawo, po uzgodnieniu z instruktorem, być obecny podczas zajęć praktycznych jako obserwator (na miejscu pasażera z tyłu), jeżeli nie zakłóca to bezpieczeństwa szkolenia.
6. Instruktor nie zamyka pojazdu od wewnątrz w sposób uniemożliwiający kursantowi opuszczenie pojazdu i nigdy nie uniemożliwia małoletniemu zakończenia jazdy, jeżeli ten wyraźnie tego żąda (poza sytuacją, w której natychmiastowe zatrzymanie jest niebezpieczne – wtedy zatrzymanie następuje w najbliższym bezpiecznym miejscu).
7. Jeżeli w trakcie zajęć dochodzi do sytuacji nadzwyczajnej (kolizja, zasłabnięcie, silny stres kursanta), instruktor w pierwszej kolejności zapewnia bezpieczeństwo, następnie informuje opiekuna, a zdarzenie odnotowuje.

5.5. Kontakt poza zajęciami i komunikacja elektroniczna

1. Kontakt z małoletnim odbywa się wyłącznie w sprawach szkolenia i wyłącznie przez oficjalne kanały OSK: telefon służbowy OSK, e‑mail OSK, oficjalny profil OSK w mediach społecznościowych. Ustalanie i zmiana terminów jazd odbywa się z wiedzą opiekuna (opiekun ma prawo być w kopii wiadomości lub otrzymać potwierdzenie).
2. Zabronione jest: nawiązywanie prywatnych znajomości z małoletnim w mediach społecznościowych z konta prywatnego, wysyłanie wiadomości niezwiązanych ze szkoleniem, komentowanie prywatnych zdjęć i postów małoletniego, wysyłanie wiadomości w godzinach nocnych (22:00–7:00) poza nagłym odwołaniem zajęć, wysyłanie lub żądanie zdjęć o charakterze prywatnym, wymiana podarunków wykraczających poza zwyczajowe (np. długopis, materiały szkoleniowe).
3. Korespondencja z małoletnim prowadzona jest w sposób, który w każdej chwili może zostać udostępniony opiekunowi lub kierownikowi OSK.

5.6. Zachowania wymagane i niedozwolone – podsumowanie

7. Odstępstwo od zasad jest dopuszczalne wyłącznie w celu ratowania życia lub zdrowia i musi zostać odnotowane oraz wyjaśnione opiekunowi i osobie odpowiedzialnej.

§ 6. Zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi

1. Podczas zajęć teoretycznych prowadzonych w grupie oraz w innych sytuacjach, gdy w OSK przebywa więcej niż jeden małoletni, personel dba o atmosferę wzajemnego szacunku.
2. Niedozwolone są: przemoc fizyczna, wyśmiewanie, poniżanie, wykluczanie z grupy, komentarze dotyczące wyglądu, pochodzenia, wyznania, orientacji lub sytuacji materialnej, fotografowanie i nagrywanie innych uczestników bez ich zgody, publikowanie takich materiałów, dokuczanie w Internecie (cyberprzemoc).
3. Personel reaguje na każdy przejaw przemocy rówieśniczej: przerywa zachowanie, rozmawia z uczestnikami, informuje opiekunów obu stron, a w poważniejszych przypadkach stosuje procedurę z § 9.
4. Zasady te przedstawia się małoletnim na pierwszych zajęciach teoretycznych.

§ 7. Urządzenia elektroniczne, Internet i wizerunek

7.1. Zajęcia i materiały

1. Jeżeli zajęcia teoretyczne prowadzone są z użyciem komputera, platformy e‑learningowej lub materiałów multimedialnych, OSK korzysta wyłącznie z legalnych, sprawdzonych materiałów szkoleniowych. Sprzęt OSK używany podczas zajęć jest zabezpieczony hasłem, ma aktualne oprogramowanie i nie zawiera treści nieodpowiednich dla małoletnich.
2. Małoletni nie ma dostępu do prywatnych urządzeń personelu. Personel nie pokazuje małoletnim treści z prywatnych telefonów i nie udostępnia im swoich prywatnych kont.
3. Podczas jazdy kursant nie korzysta z telefonu (także ze względów bezpieczeństwa ruchu). Instruktor korzysta z telefonu wyłącznie w sprawach niecierpiących zwłoki, po zatrzymaniu pojazdu.

7.2. Ochrona przed treściami szkodliwymi

1. Personel nie prezentuje, nie przesyła i nie omawia z małoletnimi treści pornograficznych, brutalnych, nawołujących do nienawiści ani promujących zachowania ryzykowne (np. brawurową jazdę, „driftowanie”, nagrania wypadków w celach rozrywkowych). Nagrania zdarzeń drogowych mogą być używane wyłącznie w celach edukacyjnych, po ocenie ich odpowiedniości.
2. Jeżeli personel zauważy, że małoletni ma dostęp do treści szkodliwych lub jest w Internecie nagabywany, zastraszany lub wykorzystywany, informuje opiekuna oraz osobę odpowiedzialną i stosuje § 9.

7.3. Wizerunek małoletniego

1. Fotografowanie i nagrywanie małoletniego (np. zdjęcie „po zdanym egzaminie”, relacja na Instagramie OSK) wymaga uprzedniej zgody opiekuna oraz samego małoletniego. Zgoda może zostać cofnięta w każdej chwili – materiał usuwa się niezwłocznie.
2. Zdjęcia wykonuje się sprzętem OSK lub telefonem służbowym, w miejscu i sytuacji związanej ze szkoleniem, w sposób niepowodujący zawstydzenia. Nie publikuje się danych identyfikujących małoletniego (nazwisko, szkoła, adres) bez wyraźnej zgody.
3. Nagrywanie przebiegu jazdy kamerą w pojeździe (jeżeli jest stosowane) odbywa się wyłącznie w celach szkoleniowych i dowodowych, po poinformowaniu kursanta i opiekuna; nagrania przechowuje się nie dłużej, niż to konieczne, i nie udostępnia osobom trzecim poza organami uprawnionymi.

§ 8. Rozpoznawanie krzywdzenia

1. Personel zwraca uwagę na sygnały mogące świadczyć o krzywdzeniu małoletniego. Żaden pojedynczy sygnał nie przesądza o krzywdzeniu, ale każdy jest podstawą do uważności i – w razie wątpliwości – konsultacji z osobą odpowiedzialną.

2. Źródłem informacji o krzywdzeniu może być: ujawnienie przez samego małoletniego, obserwacja personelu, informacja od innego kursanta, opiekuna, szkoły lub osoby trzeciej (także anonimowa), a także informacja o zachowaniu członka personelu.

3. Jeżeli małoletni ujawnia krzywdzenie, personel:

• rozmawia spokojnie, w bezpiecznym miejscu (nie w trakcie jazdy – należy zatrzymać pojazd w bezpiecznym miejscu), słucha, nie przerywa, nie ocenia, nie wyraża niedowierzania;
• nie przesłuchuje, nie zadaje pytań sugerujących, nie dopytuje o szczegóły ponad to, co potrzebne do zapewnienia bezpieczeństwa – szczegółowe wyjaśnienie należy do organów;
• nie obiecuje zachowania tajemnicy; mówi, że musi przekazać informację osobom, które mogą pomóc, i wyjaśnia, co się dalej wydarzy;
• zapewnia małoletniego, że nie jest winny i że dobrze zrobił, mówiąc o tym;
• niezwłocznie po rozmowie zapisuje jej przebieg (możliwie dosłownie słowa małoletniego, data, godzina, miejsce) w karcie interwencji (Załącznik nr 3).

§ 9. Procedura interwencji

9.1. Zasady ogólne

1. Każdy członek personelu, który podejrzewa krzywdzenie małoletniego lub uzyskał o nim informację, ma obowiązek niezwłocznie (tego samego dnia) przekazać ją osobie odpowiedzialnej. Zgłoszenie może złożyć również małoletni, opiekun lub osoba trzecia – ustnie, telefonicznie, e‑mailem lub na formularzu (Załącznik nr 4). Zgłoszenia anonimowe również podlegają rozpatrzeniu.
2. Osoba odpowiedzialna niezwłocznie, nie później niż w ciągu 1 dnia roboczego, dokonuje wstępnej oceny sytuacji i podejmuje działania określone poniżej. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia działa natychmiast (pkt 9.6).
3. Każda interwencja jest dokumentowana w karcie interwencji (Załącznik nr 3) i wpisywana do rejestru zdarzeń (Załącznik nr 5).
4. W trakcie interwencji priorytetem jest bezpieczeństwo małoletniego, a nie ochrona wizerunku OSK lub personelu.

9.2. Krzywdzenie przez członka personelu OSK

1. Osoba odpowiedzialna natychmiast odsuwa wskazanego członka personelu od wszelkich zajęć z małoletnimi do czasu wyjaśnienia sprawy. Jeżeli OSK nie może zapewnić innego instruktora, zajęcia małoletniego zostają zawieszone bez utraty jego praw wynikających z umowy.
2. Osoba odpowiedzialna informuje opiekuna małoletniego o zdarzeniu i podjętych działaniach oraz ustala z nim plan wsparcia (§ 11).
3. Jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa (np. przemoc fizyczna, czyn o charakterze seksualnym, groźby), osoba odpowiedzialna zawiadamia Policję lub prokuraturę (§ 10). W przypadku przestępstw objętych art. 240 Kodeksu karnego zawiadomienie jest obowiązkiem prawnym każdej osoby, która ma wiarygodną wiadomość o czynie.
4. Jeżeli zachowanie nie nosi znamion przestępstwa, ale narusza Standardy (np. wulgaryzmy, poniżanie, prywatny kontakt), osoba odpowiedzialna przeprowadza rozmowę dyscyplinującą, odnotowuje ją i stosuje konsekwencje adekwatne do naruszenia – od upomnienia po rozwiązanie współpracy. Powtarzające się naruszenia skutkują zakończeniem współpracy.
5. Jeżeli zgłoszenie dotyczy kierownika OSK (osoby odpowiedzialnej): każdy inny członek personelu przekazuje zgłoszenie bezpośrednio do Policji, prokuratury lub sądu opiekuńczego oraz informuje opiekuna małoletniego. Opiekun i małoletni mogą to uczynić samodzielnie (Załącznik nr 7). Kierownik OSK nie może ograniczać ani utrudniać takiego zgłoszenia.

9.3. Krzywdzenie przez opiekuna lub inną osobę dorosłą spoza OSK

1. Osoba odpowiedzialna rozmawia z małoletnim (§ 8 ust. 3) i – jeżeli nie zagraża to małoletniemu – z opiekunem niebędącym osobą podejrzewaną o krzywdzenie. Nie konfrontuje się małoletniego z osobą podejrzewaną i nie informuje jej o zgłoszeniu, jeżeli mogłoby to narazić małoletniego.
2. W przypadku podejrzenia przestępstwa – zawiadomienie Policji lub prokuratury (§ 10).
3. W przypadku zagrożenia dobra małoletniego niebędącego przestępstwem (zaniedbanie, przemoc domowa bez cech przestępstwa, brak opieki) – zawiadomienie sądu opiekuńczego (Sąd Rejonowy w Rzeszowie, wydział rodzinny i nieletnich) i/lub ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania małoletniego.
4. OSK nie jest podmiotem uprawnionym do wszczęcia procedury „Niebieskie Karty”. W przypadku podejrzenia przemocy domowej osoba odpowiedzialna przekazuje informację podmiotom uprawnionym (Policja, ośrodek pomocy społecznej, szkoła małoletniego, ochrona zdrowia), które procedurę mogą uruchomić.

9.4. Krzywdzenie przez innego małoletniego

1. Osoba odpowiedzialna rozmawia oddzielnie z małoletnim krzywdzonym i małoletnim krzywdzącym oraz informuje opiekunów obu stron. Ustala zasady dalszego uczestnictwa w zajęciach zapewniające bezpieczeństwo (np. rozdzielenie grup, zmiana terminów).
2. Jeżeli zachowanie nosi znamiona czynu karalnego – zawiadomienie sądu rodzinnego (sprawca w wieku 13–17 lat) lub Policji; jeżeli sprawca nie ukończył 13 lat – sądu rodzinnego.

9.5. Zgłoszenie od małoletniego dotyczące jego samego (samookaleczenia, myśli samobójcze, uzależnienia)

1. Personel rozmawia z małoletnim z troską, nie bagatelizuje, nie zostawia go samego, jeżeli istnieje ryzyko dla jego życia lub zdrowia.
2. Osoba odpowiedzialna niezwłocznie informuje opiekuna (chyba że to opiekun jest źródłem zagrożenia – wtedy stosuje się pkt 9.3) i przekazuje informację o miejscach pomocy (Załącznik nr 7). W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia – wezwanie pogotowia (112).

9.6. Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia

9.7. Zakończenie interwencji

Osoba odpowiedzialna odnotowuje w karcie interwencji podjęte działania, złożone zawiadomienia (z datą i adresatem), ustalenia z opiekunem oraz plan wsparcia. O wyniku postępowania wewnętrznego informuje zgłaszającego, o ile jest to możliwe i nie zagraża małoletniemu.

§ 10. Zawiadamianie organów

1. Za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego oraz zawiadomień do sądu opiekuńczego odpowiada osoba odpowiedzialna (kierownik OSK), a w sytuacji z § 9 pkt 9.2 ust. 5 – każdy członek personelu.
2. Obowiązek prawny (art. 240 § 1 Kodeksu karnego): każdy, kto ma wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu, usiłowaniu lub dokonaniu m.in. zgwałcenia małoletniego (art. 197 § 3–5 k.k.), wykorzystania seksualnego osoby bezradnej (art. 198 k.k.), seksualnego wykorzystania małoletniego poniżej 15 lat (art. 200 k.k.), spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156 k.k.), pozbawienia wolności (art. 189 k.k.) czy handlu ludźmi (art. 189a k.k.), ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić Policję lub prokuraturę. Niedopełnienie tego obowiązku jest przestępstwem.
3. Obowiązek społeczny (art. 304 § 1 k.p.k.): każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. OSK traktuje ten obowiązek jako wiążący.
4. Sąd opiekuńczy (art. 572 k.p.c.): każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu (zagrożenie dobra dziecka), obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy.
5. Zawiadomienie składa się na piśmie (wzór – Załącznik nr 6), ustnie do protokołu w jednostce Policji lub – w sytuacji nagłej – telefonicznie (112 / 997), a następnie potwierdza na piśmie. Kopię zawiadomienia dołącza się do karty interwencji.
6. Adresaci zawiadomień właściwi dla OSK w Rzeszowie:
   • Komenda Miejska Policji w Rzeszowie lub najbliższy komisariat – tel. alarmowy 112 / 997;
   • Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie (właściwa dla miejsca zdarzenia);
   • Sąd Rejonowy w Rzeszowie – wydział rodzinny i nieletnich (sąd opiekuńczy);
   • Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rzeszowie lub ośrodek pomocy społecznej właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego;
   • szkoła małoletniego (pedagog / psycholog szkolny) – w celu objęcia wsparciem.
   Aktualne adresy i numery telefonów tych instytucji zamieszcza się w Załączniku nr 7 i weryfikuje przy każdym przeglądzie Standardów.

§ 11. Plan wsparcia małoletniego

1. Po ujawnieniu krzywdzenia osoba odpowiedzialna wspólnie z opiekunem (o ile nie jest on osobą krzywdzącą) i – stosownie do wieku – z małoletnim ustala plan wsparcia, który może obejmować:
   • zmianę instruktora lub – jeżeli OSK nie ma innego instruktora – zawieszenie zajęć na wniosek małoletniego lub opiekuna bez utraty uprawnień do kontynuacji kursu i bez dodatkowych kosztów, albo pomoc w przeniesieniu do innego ośrodka;
   • obecność opiekuna podczas zajęć praktycznych;
   • zmianę terminów, miejsca rozpoczęcia jazd, tempa szkolenia;
   • przekazanie informacji o bezpłatnej pomocy psychologicznej, prawnej i instytucjach pomocowych (Załącznik nr 7);
   • kontakt ze szkołą małoletniego (za zgodą opiekuna) w celu objęcia wsparciem pedagoga/psychologa.
2. Plan wsparcia odnotowuje się w karcie interwencji. Osoba odpowiedzialna monitoruje sytuację małoletniego do zakończenia kursu i w razie potrzeby aktualizuje plan.
3. Małoletni ma prawo w każdym momencie zmienić zdanie co do form wsparcia; nie wywiera się na niego presji.

§ 12. Dokumentowanie i przechowywanie

1. Dokumentacja zdarzeń obejmuje: karty interwencji (Załącznik nr 3), formularze zgłoszeń (Załącznik nr 4), rejestr zdarzeń (Załącznik nr 5), kopie zawiadomień i korespondencji z organami.
2. Dokumentację prowadzi osoba odpowiedzialna. Dokumenty papierowe przechowuje się w zamykanej szafie w biurze OSK, do której dostęp ma wyłącznie osoba odpowiedzialna; dokumenty elektroniczne – w zaszyfrowanym folderze zabezpieczonym hasłem, poza ogólnodostępnymi zasobami OSK.
3. Dokumentację przechowuje się przez 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, w którym zakończono interwencję, chyba że toczące się postępowanie lub przepisy szczególne wymagają dłuższego okresu. Po tym okresie dokumenty niszczy się w sposób uniemożliwiający odtworzenie.
4. Dane osobowe przetwarza się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO (obowiązek prawny wynikający z art. 22b–22c ustawy) oraz – w zakresie danych szczególnych kategorii – art. 9 ust. 2 lit. b, f i g RODO, wyłącznie w celu ochrony małoletnich, i udostępnia wyłącznie organom uprawnionym oraz opiekunowi małoletniego w zakresie dotyczącym jego dziecka (z wyłączeniem danych, których ujawnienie zagrażałoby małoletniemu).
5. Dostęp do dokumentacji ma: osoba odpowiedzialna, organy uprawnione na ich żądanie, opiekun w zakresie, o którym mowa w ust. 4. Członkowie personelu, których zdarzenie dotyczy, mają prawo do zapoznania się z treścią zarzutów i złożenia wyjaśnień.

§ 13. Przygotowanie personelu

1. Za przygotowanie personelu do stosowania Standardów odpowiada osoba odpowiedzialna. Posiada ona kompetencje w zakresie: znajomości przepisów wskazanych w § 1, rozpoznawania symptomów krzywdzenia, prowadzenia rozmowy z małoletnim ujawniającym krzywdzenie oraz procedur zawiadamiania organów. Kompetencje te uzupełnia poprzez udział w szkoleniach lub samokształcenie (m.in. bezpłatne materiały Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę: standardy.fdds.pl) co najmniej raz na 2 lata.
2. Każdy członek personelu przed dopuszczeniem do zajęć z małoletnimi:
   • otrzymuje Standardy w wersji zupełnej,
   • zostaje zapoznany z zasadami bezpiecznych relacji i procedurą interwencji podczas rozmowy z osobą odpowiedzialną,
   • podpisuje oświadczenie o zapoznaniu się ze Standardami i zobowiązaniu do ich stosowania (Załącznik nr 1).
3. Przypomnienie zasad odbywa się co najmniej raz w roku oraz po każdej aktualizacji Standardów. Fakt przygotowania personelu dokumentuje się w rejestrze przygotowania personelu (część Załącznika nr 5) – data, imię i nazwisko, zakres, podpis.
4. W OSK prowadzonym jednoosobowo kierownik OSK dokumentuje własne samokształcenie w tym samym rejestrze.

§ 14. Udostępnianie standardów

1. Standardy w wersji zupełnej i skróconej są:
   • opublikowane na stronie internetowej OSK: https://prawojazdy.rzeszow.pl/standardy-ochrony-maloletnich (wraz z wersją PDF do pobrania);
   • wywieszone w widocznym miejscu w biurze OSK (wersja skrócona w formie plakatu, wersja zupełna do wglądu);
   • dostępne w pojeździe szkoleniowym w wersji skróconej (karta z numerami pomocowymi).
2. Przy zapisie małoletniego na kurs opiekun i małoletni otrzymują informację o Standardach (link / wersja papierowa na życzenie) oraz dane osoby odpowiedzialnej. Potwierdzenie zapoznania się odnotowuje się w dokumentach zapisu (karta zgłoszenia / umowa).
3. Na pierwszych zajęciach teoretycznych instruktor omawia z małoletnimi wersję skróconą Standardów: ich prawa, czego mogą oczekiwać od personelu i gdzie zgłosić niepokojące sytuacje.
4. Opiekunowie i małoletni mogą zgłaszać uwagi do Standardów – telefonicznie, e‑mailem lub osobiście. Uwagi rozpatruje się przy najbliższym przeglądzie.

§ 15. Monitoring i przegląd

1. Osoba odpowiedzialna monitoruje stosowanie Standardów na bieżąco, a nie rzadziej niż raz na 2 lata dokonuje ich pisemnej oceny w celu zapewnienia dostosowania do aktualnych potrzeb i przepisów prawa.
2. Przegląd przeprowadza się także niezwłocznie po: każdym zdarzeniu objętym interwencją, zmianie przepisów, istotnej zmianie organizacji OSK (np. zatrudnieniu nowego instruktora, wprowadzeniu szkoleń w nowej kategorii, uruchomieniu zajęć zdalnych).
3. Przegląd obejmuje: analizę rejestru zdarzeń, ocenę skuteczności procedur, uwagi personelu, opiekunów i małoletnich (np. krótka anonimowa ankieta po kursie), aktualność danych kontaktowych instytucji, aktualność weryfikacji personelu (§ 4).
4. Z przeglądu sporządza się protokół (Załącznik nr 8). Zmiany wprowadza się nową wersją Standardów, o czym informuje się personel, a nową wersję publikuje się na stronie i wywiesza w biurze.

§ 16. Postanowienia końcowe

1. Standardy wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2026 i obowiązują do odwołania.
2. Standardy stanowią integralną część zasad organizacji szkolenia w OSK. Naruszenie Standardów przez personel stanowi ciężkie naruszenie obowiązków i może skutkować rozwiązaniem współpracy, niezależnie od odpowiedzialności karnej lub cywilnej.
3. W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy powszechnie obowiązujące, w szczególności wskazane w § 1.
4. Załączniki nr 1–9 stanowią integralną część Standardów.

Wersja skrócona – dla kursantów, którzy nie mają jeszcze 18 lat

Załączniki i formularze

Formularze poniżej są gotowe do wydruku. Wersję PDF z samymi formularzami można pobrać ze strony OSK lub otrzymać w biurze.

Dokument opracowano z uwzględnieniem wymogów art. 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz materiałów Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Standardy podlegają przeglądowi nie rzadziej niż raz na 2 lata.